گزارش میزگرد تامین مالی نیروگاه های تجدیدپذیر در فضای پسابرجام

گزارش میزگرد تامین مالی نیروگاه ­های تجدیدپذیر در ایران

دومین همایش اینترسولار ایران، ۳۰ آبان ۱۳۹۶

 

موضوعات محوری که در میزگرد فایننس مورد بحث قرار گرفت شامل مباحث (۱) تامین مالی پروژه ­های نیروگاه ­های خورشیدی توسط بانک­ های ایرانی(آقای بهشتی روی عضو هیات مدیره بانک پاسارگاد)، (۲) تامین مالی نیروگاه­ های تجدیدپذیر از منابع صندوق توسعه ملی (آقای ساعدی عضو هیات عامل صندوق توسعه ملی و معاون سرمایه­ گذاری خارجی)، (۳) تجربه سرمایه­ گذاری توسط یک شرکت خارجی و مشکلات تامین مالی پروژه ­ها در ایران (آقای Gutner Grabner از شرکت kpv solar)، (۴) مروری بر روش­ های تامین مالی نیروگاه ­های تجدیدپذیر در ایران و مشکلات سیستم بانکی (آقای قاسمی، مشاور بانک مرکزی و از مدیران سابق این بانک) بود.

بخشی از مطالب ارائه شده در این میزگرد:

۱- از منظر بانک پاسارگاد پروژه ­های نیروگاهی به لحاظ دوره قرارداد و نرخ خرید برق تضمینی پروژه ­های جذابی هستند. اما برای توجیه­ پذیری بانکی باید مشخص شود که منابع موجود برای خرید برق توسط ساتبا به چه میزان است و اینکه آیا درآمد حاصل از عوارض برق برای تجدیدپذیرها کفاف خرید برق از همه سرمایه­ گذاران را می­ دهد یا خیر.

ضریب تعدیل پیش ­بینی شده در قرارداد خرید تضمینی برق، ریسک اعطای وام توسط بانک را کاهش داده است.

نیروگاه ­های خورشیدی به لحاظ دوره ساخت و راه­ اندازی کوتاه، شرایط خوبی برای تامین مالی دارند به طوری که پروژه کمتر از یکسال به تولید می ­رسد و بازپرداخت وام می ­تواند آغاز شود.

روش­ های ممکن برای تامین مالی پروژه ­های خورشیدی شامل تامین مالی از محل قراردادهای فایننس بین­ المللی با ضمانت نامه دولت ایران، وام از بانک ­های خارجی با ارائه وثایق لازم توسط سرمایه­ گذار پروژه، تامین مالی از محل صندوق توسعه ملی با عاملیت از صندوق توسعه و تامین مالی از محل منابع داخلی بانک می­ باشد. تامین مالی پروژه­ های بزرگ از محل منابع داخلی بانک به دلیل محدودیت­ منابع و الزامات بانک مرکزی عموماً کوتاه مدت می­ باشد.

۲- تامین مالی از محل صندوق توسعه ملی بر اساس نظامنامه صندوق انجام می ­شود. صندوق با بانک ­های ایرانی قرارداد عاملیت برای پذیرش طرح و ارائه تسهیلات دارد. ارائه وام صرفاً به ارز خارجی و برای خرید تجهیزات از خارج است.

منابع صندوق با توجه به اختصاص ۳۰ درصد از درآمد فروش نفت، قابل توجه می ­باشد.

صندوق توسعه ملی به دنبال ایجاد راهی برای اهرم کردن منابع خود در پروژه­ های سرمایه­ گذاری با منابع خارجی می ­باشد. در این روش نیاز به حضور موسسات تامین مالی معتبر خارجی، موسسات حقوقی بزرگ و شرکت­ ها/ موسسات تامین مالی معتبر می ­باشد.

یک محدودیت اساسی در اعطای تسهیلات از محل صندوق توسعه ملی، عدم به روز رسانی لیست پروژه­ های اولویت دار وزارت نیرو با توجه به پیشرفت پروژه­ است. در واقع صندوق توسعه ملی هیچ اطلاعی از توسعه پروژه و زمان استفاده از وام و راه ­اندازی پروژه ندارد و وزارت نیرو باید مکانیسمی برای حذف پروژه­ های راکد از اولویت ­های تامین مالی از محل صندوق توسعه ملی داشته باشد.

۳ – شرکت kpv solar به عنوان یکی از اولین شرکت ­های خارجی که در احداث یک نیروگاه خورشیدی در ایران سرمایه­ گذاری کرده است، شرایط فعلی فایننس در ایران را بسیار مشکل ارزیابی می ­کند. بانک ­های اتریشی حاضر به اعطای وام ­های بلندمدت در ایران نیستند و اعطای وام بلندمدت مشروط به تامین گارانتی دولتی است. اعطای وثایق نیز برای اجرایی شدن وام برای شرکت خارجی غیرممکن می­ باشد.

در قرارداد خرید تضمینی ساتبا نیز ایراداتی وجود دارد که تامین مالی و سرمایه­ گذاری را مشکل می­ سازد. به عنوان مثال دوره ۱۵ ماه در قرارداد PPA برای ساخت پروژه یکی از موانع جدی برای فایننس پروژه ­ها است.

به طور کلی ریسک­ های سرمایه­ گذاری در ایران همچنان بالاست و به خصوص ریسک سیاسی و نااطمینانی­ ها مانع جذب منابع می­ شود.

۴- طبق نظر آقای قاسمی از مدیران سابق معاونت ارزی بانک مرکزی، روند توسعه سرمایه­ گذاری بین ­المللی در انرژی­ های تجدیدپذیر بسیار سریع بوده است و منابع آماری معتبر نشان می ­دهد که با کاهش شدید هزینه ساخت و اجرا، سرمایه ­گذاری در این حوزه بسیار فراگیر شده است.

بر اساس مبانی فایننس پروژه محور، اخذ وثایق از سرمایه ­گذاران توسط بانک ­های داخلی مشکلات زیادی ایجاد می ­کند. بانک ­ها باید راهکاری برای بررسی طرح ­های سرمایه­ گذاری انرژی ­های تجدیدپذیر داشته باشند و بیشتر به دنبال بررسی بانک ­پذیری طرح، رفع مشکلات موجود در قرارداد خرید تضمینی برق و سایر قراردادهای مرتبط با پروژه باشند تا ریسک بانک کاهش یابد. در این راستا، اخذ وثایق خارج از طرح برای فایننس بین­ الملل و صدور ضمانتنامه دولتی عملاً مانع جدی برای تامین مالی پروژه ها است.

بر این اساس، بررسی جریان درآمدی پروژه و منابع خرید برق تجدیدپذیر و ضمانت­ های موجود در پرداخت بهای برق به جای اخذ وثایق باید بیشتر مورد تاکید سیستم بانکی قرار گیرد.

 

بعد از ارائه ها، برنامه پرسش و پاسخ با حضور شرکت کنندگان در جلسه ادامه یافت.