گزارش جلسه اول

گزارش جلسه اول باشگاه باد و خورشید ایران

یکم اردیبهشت ماه ۱۳۹۶

 

نخستین جلسه باشگاه باد و خورشید ایران روز جمعه یکم اردیبهشت‌ماه در دانشگاه شهید عباسپور تهران برگزار شد. با توجه به سابقه پردیس فنی مهندسی عباسپور (دانشگاه صنعت آب و برق سابق) در ارتقا صنعت برق و انرژی کشور و با همیاری جناب آقای دکتر بیدی تصمیم بر آن شد تا اولین جلسه باشگاه در این دانشگاه برگزار شود.

پس از خوشامدگویی و ارائه برنامه جلسه اول باشگاه، در بخش اول با موضوع “مروری بر تجدیدپذیرها در سالی که گذشت” (سال ۹۵) به نیروگاه های احداث شده در سال ۹۵ پرداخته شد. طبق گزارش ارائه شده، اهم نیروگاه ­های احداث شده و یا توسعه یافته موارد زیر بوده اند:

نیروگاه خورشیدی یک مگاواتی اراک

دو نیروگاه خورشیدی ۷ مگاواتی همدان

نیروگاه خورشیدی ۱۰ مگاواتی اصفهان مجهز به ردیاب خورشیدی (در حال احداث)

نیروگاه بادی ۵۵ مگاواتی کهک

همچنین مصوبه وزیر نیرو در رابطه با نرخ ­های خرید برق در سال ۱۳۹۶ ارائه شد.

 

معرفی و هدف از برگزاری “باشگاه باد و خورشید”

در ادامه جلسه، اقای غفوری به معرفی باشگاه باد و خورشید و اهداف آن پرداخت. وی ابتدا به سمینار اینترسولار ایران اشاره کرد؛ “در سمینار اینترسولار ایران که با همت اعضای این گروه و با حضور ۳۵۰ نفر شرکت کننده داخلی و ۱۰۰ شرکت کننده خارجی برگزار شد، مباحثی مطرح شد از جمله سیاست گذاری‌های تجدیدپذیر، نرخ‌های خرید برق، انتقال تکنولوژی و تولید داخل، موارد مربوط به اتصال به شبکه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و … هدف گروه برگزار کننده، فقط برگزاری یک روز سمینار و اتمام بحث‌ها نبود، چرا که با برگزاری یک روز سمینار، این موضوعات به نتیجه نمی رسد. لذا اظهار امیدواری شد که این سمینار نه به عنوان یک نقطه پایان، بلکه به عنوان یک نقطه آغاز برای ادامه این بحث‌ها باشد.

از طرف دیگر، سندیکای انرژی‌های تجدیدپذیر هنوز در اتاق بازرگانی ایران شکل نگرفته است، که محفلی فراهم شود تا بخش خصوصی بصورت سیستماتیک و منظم به دغدغه‌های خود بپردازد.

لذا این گروه تصمیم گرفت با تاسیس “باشگاه باد و خورشید” فضایی را فراهم کند که علاقه مندان، متخصصین و کارشناسان دولتی، بخش خصوصی و دانشگاهی بتوانند مباحث تجدیدپذیر را دنبال کنند.”

از طرف دیگر، با توجه به اینکه انرژی های تجدیدپذیر در آغاز راه خود در ایران قرار دارند، محفلی مانند باشگاه که کارشناسان بتوانند نقطه نظرات خود را در آن بیان کنند، می تواند به توسعه تجدیدپذیرها در کشور کمک کند.

 

میزگرد اول: انرژی های تجدیدپذیر و دانشگاه

میزگرد اول به مسائل بین انرژی‌های تجدیدپذیر و دانشگاه اختصاص داشت. در این بخش ابتدا آقای دکتر فرزاد جعفرکاظمی، دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران-جنوب، توضیحاتی با عنوان”مروری بر تحقیقات مرتبط با انرژی خورشیدی در ایران” ارائه کرد. در این سخنرانی، تحقیقات انجام شده توسط محققان ایرانی در داخل کشور در طی ۴۰ سال گذشته دسته بندی و به اختصار معرفی شدند.

وی موضوعات تحقیقاتی تجدیدپذیر را به شش دسته تقسیم کرد:

۱- تخمین و اندازه گیری تابش خورشید: از جمله اولین تحقیقات انجام شده در زمینه تخمین تابش می توان به مقاله دانشیار در سال ۱۹۷۸ میلادی اشاره کرد. در این بخش از سخنرانی، تحقیقات دیگر صورت گرفته در سال‌های اخیر از قبیل اطلس انرژی خورشیدی پژوهشگاه نیرو، تحقیقات سازمان انرژی اتمی، تحقیقات دکتر صمیمی، دکتر غلامعلی کمالی، دکتر اسحاق مرادی، دکتر مهرابیان، دکتر مهدی معرفت، دکتر علی محمد نوریان و … به اختصار معرفی شدند. نصب ایستگاه‌های تابش سنجی برای اندازه گیری تابش مستقیم و پراکنده، امکان دسترسی آزاد به اطلاعات ایستگاه‌های موجود برای محققان، صحت سنجی داده‌های دستگاه‌های موجود و ایجاد ارتباط و شبکه سازی با سایر مراکز مرتبط در جهان از جمله مواردی بودند که به عنوان موضوعاتی برای تحقیقات آینده پیشنهاد شدند.

۲-  سامانه‌های خود به خودی(پسیو): سامانه‌های پسیو در ایران سابقه ای بسیار طولانی دارند. بادگیرها، آب انبارها، سقف‌های گنبدی، یخچال‌ها و استفاده مناسب از نور خورشید در بناهای سنتی ایران از جمله این موارد هستند. از جمله مهمترین سوابق در این خصوص می توان به تحقیقات آقای دکتر مهدی بهادری نژاد و آقای دکتر محمود یعقوبی اشاره کرد. با وجود تحقیقات متعدد در این زمینه، استفاده عملی از نتایج این تحقیقات بسیار اندک بوده و پیشنهاد شد که ضمن بررسی دقیق این طرح‌ها، جنبه‌های کاربردی آن نیز مورد توجه قرار گیرند. در این راستا، امکان سنجی کاربرد سامانه‌های پسیو(خود به خودی) در ساختمان‌های جدید، مخصوصا ساختمان‌های با مصرف انرژی کم و صفر مورد تاکید قرار گرفت.

۳- برق خورشیدی(فتو ولتائیک): تحقیقات انجام شده در زمینه فتوولتائیک در ایران بسیار وسیع و گسترده است. از جمله این تحقیقات که در سخنرانی به اختصار معرفی شدند می توان به مطالعات مربوط به فیزیک نیمه‌هادی‌ها، مطالعات مربوط به انواع سلول‌های خورشیدی از قبیل سلول‌های حساس شده با رنگ، مواد آلی، سلول‌های پروسکایت، فیلم نازک، پوشش‌های ضد بازتاب، مدل سازی مدول‌های خورشیدی تحت شرایط مختلف کاری، ارزیابی اقتصادی احداث نیروگاه‌های خورشیدی، ساستگذاری‌های کلان در زمینه فتو ولتائیک اشاره کرد. موضعاتی از قبیل ادامه تحقیقات در زمینه‌های ذکر شده در بالا، مانیتورینگ و تحلیل نتایج واقعی از سامانه‌های نصب شده و مقایسه آن با مدل‌ها، مدول‌های یکپارچه با ساختمان، اثرات اتصال به شبکه، سامانه‌های هیبرید، سامانه‌های فتو ولتائیک متمرکز کننده و روش‌های کاهش دمای مدول‌ها از قبیل کلکتورهای فتوولتائیک حرارتی و موارد ذخیره ساز انرژی و احداث آزمایشگاه‌های آزمون پانل‌های خورشیدی و سایر تجهیزات مرتبط با فتو ولتائیک از جمله عناوینی بودند که برای تحقیقات آتی پیشنهاد شدند.

۴- حرارت خورشیدی: سامانه‌های حرارتی با استفاده از انرژی خورشیدی از دیرباز در ایران مورد استفاده قرار گرفته اند. نمونه‌هایی از این کاربردها در کتاب ارزشمندی با عنوان “انرژی خورشیدی به روایت تصویر” که توسط آقای مهندس اصغر حاج سقطی تالیف شد به صورت مصور نشان داده شدند و علاقمندان برای آشنایی بیشتر می توانند به کتاب مزبور مراجعه نمایند.

در این سخنرانی، نمونه‌هایی از تحقیقات محققان داخل کشور در زمینه مدل سازی تئوری کلکتورهای خورشیدی مبتنی بر انرژی و اگزرژی، آزمایش‌های انجام شده بر روی انواع کلکتورها و ارزیابی اقتصادی به کار گیری سامانه‌های حرارتی خورشیدی ارائه شد. همچنین کاربردهای دیگر مورد توجه محققان در زمینه خشک کن‌های خورشیدی، استخر خورشید، خوراک پز خورشیدی و آب شیرین کن خورشیدی حرارتی و نمونه‌هایی از تحقیقات انجام شده توسط آنان معرفی شد. از جمله مواردی که به عنوان زمینه‌های تحقیقاتی آتی پیشنهاد شد می توان به پوشش‌های نوین کلکتورها، تکنیک‌های افزایش راندمان کلکتورها و آبگرمکن‌های خورشیدی، سامانه‌های ذخیره سازی حرارت، سامانه‌های بزرگ گرمایش خورشیدی و به کار گیری استانداردهای موجود اشاره کرد.

۵- برق خورشیدی(سامانه‌های متمرکز کننده): در این بخش از سخنرانی، پس از مروری بر دسته بندی مرسوم سامانه‌های متمرکز کننده نور خورشید(کلکتورهای سهموی خطی، کلکتورهای فرنل، هلیو استات و دیش استرلینگ) تحقیقات انجام شده توسط محققان داخلی در این زمینه‌ها معرفی شدند. نیروگاه خورشیدی شیراز و تحقیقات آقای دکتر محمود یعقوبی و آقای دکتر مهدی بهادری نژاد از جمله شاخص ترین سوابق در زمینه کلکتورهای سهموی خطی است.

۶- در قسمت نهایی سخنرانی، سایر مواردی که در دسته بندی‌های قبلی قرار نمی گرفتند نیز معرفی شدند. از جمله این موارد می توان به تحقیقات انجام شده در زمینه دودکش خورشیدی در پژوهشگاه نیرو، دانشگاه زنجان و دانشگاه شهید باهنر کرمان، تحقیات انجام شده در زمینه سرمایش خورشیدی و معرفی مراکز فعال در زمینه انرژی خورشیدی اشاره کرد.

در بخش بعدی با حضور آقای دکتر ازگلی عضو هیئت علمی پژوهشکده مکانیک سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، میزگردی پیرامون مسائل و مشکلات موجود تشکیل شد. مبحث اصلی میزگرد پیرامون دغدغه‌های دانشجویی و نقشی که دانشجویان در توسعه صنعت انرژی‌های تجدید پذیر می توانند ایفا کنند، توضیحاتی ارائه شد که مورد استقبال مدیران حاضر در جلسه و دانشجویان قرار گرفت.

ایشان در این راستا، به برخی از دستاوردهای تحقیقاتی سازمان و سایر دانشگاه‌ها در حوزه توسعه فناوری انرژی‌های تجدیدپذیر اشاره و بر ضرورت ارتباط هرچه بیشتر صنایع و مراکز پژوهشی در این بخش تأکید نمود. وی توجه به فعالیت‌های دارای قابلیت تجاری سازی در سطح گسترده و با هزینه مناسب را از اولویت‌های پژوهشی در این زمینه برشمرد.

در ادامه، با اشاره به تجربیات سایر کشورها نظیر ترکیه، چین و حتی کشورهای حوزه خلیج فارس در زمینه توسعه روزافزون بهره گیری از انرژی ­های پاک و جایگزین نمودن آنها با منابع سوخت ­های فسیلی، ضرورت پرداختن به مباحثی چون نظم بخشیدن به فعالیت­ های پژوهشی و صنعتی در راستای گسترش استفاده عموم جامعه جهت نیل به اهداف توسعه پایدار انرژی، مطرح شد.

در دسترس بودن مراکز و دفاتر خدمات فنی و پشتیبانی انرژی ­های تجدیدپذیر به ویژه در حوزه خورشیدی و بادی از دیگر نکاتی بود که به عقیده دکتر ازگلی می ­تواند منجر به استفاده هرچه بیشتر از منابع انرژی ­های سبز در جامعه گردد.

در پایان، وی ضمن برشمردن تعدادی از نمونه اختراعات و پروژه ­های مقیاس کوچک اجرا شده در دانشگاه ­ها، مراکز تحقیقاتی و بخش­ خصوصی در زمینه انرژی ­های تجدیدپذیر، لزوم ایجاد یک بانک اطلاعات منسجم به منظور گردآوری و معرفی دستاوردهای متخصصان و صاحبنظران این حوزه به یکدیگر و همچنین دستگاه ­های متولی حمایت از پژوهشگران و صنعتگران را مورد تأکید قرار داد.

دکتر جعفرکاظمی در پاسخ به یکی از حضار به این نکته اشاره کرد که دانشجویان باید دقت کنند که چه مسیری برای آینده شغلی خود در نظر دارند. بسته به شخصیت و علایق خود، مسیر آینده خود را انتخاب کنند. آیا می خواهند استاد دانشگاه شوند، یا کارمند یا کارآفرین. هر کدام از اینها، ملزومات خود را دارند.

دکتر ازگلی در پاسخ به سوالی درباره کاراموزی در شرکت‌های تجدیدپذیر به نقش سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی در معرفی فرصت‌های کاراموزی به دانشجویان خبر داد.

میزگرد دوم: بررسی نرخ های خرید برق تجدیدپذیر

موضوع میزگرد دوم، بررسی نرخ ­های خرید برق تجدیدپذیر بود که با مدیریت مهندس رئیسی، مدیر گروه اقتصاد انرژی و محیط زیست شرکت مهاب قدس و حضور مهمانان برگزار شد.

در ابتدای این میزگرد، آقای مهندس بهمن آبادی، کارشناس معاونت برنامه ریزی سانا ارائه ای درباره نرخ ­های خرید برق تجدیدپذیر انجام دادند.

وی در ابتدا به تشریح نحوه محاسبه نرخ‌های خرید برق پرداخت و سه مولفه تشکیل دهنده این نرخ‌ها را توضیح داد. سپس به بیان ضریب‌هایی که در محاسبه بهای پرداختی برق به نیروگاه‌ها موثر هستند، توضیحاتی ارائه داد. ضریب تعدیل وظیفه تغییر نرخ بر اساس تورم و تغییر بهای ارز را بر عهده دارد. ضرایب آمادگی ساعتی همان طور که در وبسایت مدیریت شبکه جزئیات آن آمده است، برای هر ساعت از روز یک ضریب ساعتی لحاظ شده است، که با توجه به این که در چه ساعتی از سال نیروگاه در حال تولید برق است این مقدار متفاوت می ­باشد. برای مثال نیروگاه ­های بادی دو پیک برق (ظهر و غروب تابستان) و نیروگاه ­های خورشیدی یک پیک برق (ظهر تابستان) را پوشش می­ دهند و با توجه به بالاتر بودن ضریب ساعتی در زمان پیک، متوسط این ضریب برای این نیروگاه ­ها بالاتر از یک است.

مهندس بهمن آبادی سپس به منابع مالی که برای خرید برق تجدیدپذیر نیاز است، اشاره کرد که از سه طریق تامین می توانند تامین گردند:

  • عوارض برق که طبق ماده ۵ قانون حمایت از صنعت برق می باید به خرید برق تجدیدپذیر اختصاص یابد. این عوارض در سال ۹۵ به ازای هر کیلووات ساعت مصرف برق ۳۰ ریال بود و در سال ۹۶ به ۵۰ ریال افزایش یافت و بدین ترتیب عایدی تجدیدپذیرها از این طریق ۱۱۰۰ میلیارد تومان خواهد بود.
  • مورد دوم که تا به حال از آن استفاده نشده است مربوط به منابع مالی حاصل از محل صرفه جویی­ سوخت و عدم تولید آلاینده می­باشد.
  • مورد بعدی که تقریبا مشابه مورد قبل بود و باز هم تا به حال برای تجدیدپذیرها استفاده نشده است اما در بهره وری مورد استفاده قرار گرفته، هزینه­ای است که با توجه به نرخ سوخت و به ازای صرفه جویی در مصرف آن به سرمایه گذار پرداخت می­گردد.

تا به حال ۱۵۰۰ مگاوات قرارداد در سانا منعقد شده است که تا پایان سال ۹۵، ۳۴۰ مگاوات آن به بهره برداری رسیده است.

در ادامه میزگرد، آقای مهندس حسینی از سازمان برنامه و بودجه کشور به توضیحاتی تکمیلی در این خصوص پرداخت.