گزارش میزگرد بررسی مسائل حقوقی نیروگاه های تجدیدپذیر

گزارش میزگرد مسائل حقوقی انرژی های تجدیدپذیر در ایران

دومین همایش اینترسولار ایران، ۳۰ آبان ۱۳۹۶

 

میزگرداول دومین همایش اینترسولار ایران به بررسی مسائل حقوقی انرژی های تجدیدپذیر در ایران اختصاص داشت. در این میزگرد، که توسط آقای غفوری از شرکت آیسا مدیریت شد، آقای دکتر خوانساری از موسسه حقوقی Watson Farely & Williams به بررسی قرارداد خرید برق تجدیدپذیر ساتبا پرداخت.

وی با اشاره به این موضوع که امضای قرارداد بلند مدت ۲۰ ساله با ساتبا مانند عقد ازدواج است، بنابراین اصولی مانند اطمینان، شفافیت، و توازن می باید در این قرارداد رعایت شود به تشریخ مواردی از قرارداد به صورت زیر پرداخت:

  • پرداخت های ساتبا:

دکتر خوانساری اشاره کرد که پرداخت های ساتبا ضمن بازگشایی L/C صورت می گیرد ولی (۱) تمدید این L/C پس از ۶ ماه بصورت اتوماتیک انجام نمی شود و نیازمند درخواست ساتبا از بانک می باشد (۲) هم چنین هزینه بازگشایی L/C که بر عهده فروشنده گذاشته شده است، مشخص و تعیین شده نیست و سقفی ندارد. در ضمن، این L/C می باید زمان مینیمم طولانی تر از شش ماه داشته باشد.

  • مشخص نبودن نرخ خرید برق در صورت تاخیر در بهره برداری بیش از ۱۵ ماه:

دکتر خوانساری اشاره کرد که طبق قرارداد خرید برق، تا ۱۵ ماه پس از امضای ppa، بهره برداری از پروژه می باید آغاز شود. در صورت تاخیر، نرخ خرید برق بر اساس نرخ روز در آن زمان در نظر گرفته می شود (نه نرخی که قرارداد ppa با آن امضا شده است.)

با توجه به اینکه نرخ خرید در آینده نامشخص است، وی پیشنهاد کرد که ساتبا در صورت تاخیر در بهره برداری از نیروگاه، مقدار کاهش مشخصی در قرارداد بصورت ماهانه (x%) در نظر بگیرد.

  • تغییر در قوانین:

دکتر خوانساری درباره ماده مربوط به تغییر در قوانین، آن را متشکل از ۳ موضوع دانست: تغییر در چه مواردی به این ماده مربوط است؟ این تغییرات بر چه چیزی اثر بگذارد؟ و ساتبا این تغییر را چگونه جبران کند؟ مورد اول در قرارداد مشخص شده است، ولی باقی موارد مشخص نیست.

  • فسخ قرارداد:

دکتر خوانساری سپس درباره حق فسخ قرارداد گفت که فسخ قرارداد مانند طلاق زن و شوهر از هم است. این طلاق می باید بر اساس دلایل باشد. و دو طرف باید حق داشته باشند که تصمیم به فسخ بگیرند.

وی در ادامه افزود: استفاده از حق فسخ می باید محدود به قصور یک طرف قرارداد باشد. زمانی که قصور یک طرف قرارداد اتفاق می افتد، حتما می باید یک دوره اصلاح منطقی در نظر گرفته شود که در طول این دوره، طرف مقصر برای رفع موضوع تلاش کند که این امر بصورت کلی در قرارداد فعلی ساتبا موجود نیست.

  • عدم حق جانشینی برای بانک و بانک پذیر نبودن PPA:

سخنران بعدی میزگرد حقوقی، اقای بهنام خاتمی از موسسه حقوقی “خاتمی و ثابتی” به سخنرانی در رابطه با ppa پرداخت. آقای خاتمی ابتدا درباره ماده ۱۹ قرارداد خرید برق توضیح داد که این ماده، هر گونه واگذاری و جانشینی را در دوره ساخت و قبل از آن برای این قرارداد ممنوع می کند که این موضوع موجب چالش هایی می شود.

بر این اساس، این قرارداد ppa برای فاینانس بانک ها مناسب نیست چرا که بانک ها این قرارداد را بانک پذیر نمی دانند. به همین دلیل است که ما می بینیم بیشتر پروژه هایی که این روزها اجرا می شود پروژه های مقیاس کوچک هستند که از طریق آورده سرمایه گذاران تامین مالی می شوند نه بوسیله تامین مالی توسط بانک ها.

اگر ساتبا می خواهد که پروژه های بزرگتر در ایران اجرا شوند، نقص های ppa می باید اصلاح شود.

  • حل اختلاف:

موضوع بعدی که خاتمی به آن پرداخت، موضوع رفع اختلاف بود. او اشاره کرد که به رسمیت شناختن مرجع حل اختلاف خارجی تحت قوانین ایران به رسمیت شناخته شده است. خاتمی گفت که ایران عضو کنوانسیون نیویورک است که موضوع آن به رسمیت شناختن رای داوری بین المللی است.

وی افزود با وجود محدودیت های ماده ۱۳۹ قانون اساسی ایران، اجازه هیات وزیران و مجلس ایران برای داوری خارجی مورد نیاز است.

در رابطه با حق داوری، موافقتنامه های دوجانبه سرمایه گذاری که ایران با کشورهای دیگر امضا کرده است، تاحدی اجازه داوری بین المللی را می دهد.

  • اهمیت مساله زمین برای نیروگاه های تجدیدپذیر:

سخنران بعدی در میزگرد حقوقی، آقای رحمانی از موسسه بیان امروز بود. موضوع سخنرانی وی، به مسائل حقوقی در انرژی های تجدیدپذیر با تمرکز بر مساله انواع زمین در ایران برای احداث نیروگاه ها اختصاص یافت.

آقای رحمانی ابتدا درباره اهمیت مساله زمین در احداث نیروگاه های تجدیدپذیر اشاره کرد و گفت که عدم دقت در انتخاب زمین و بررسی مسائل حقوقی آن می تواند باعث شکست پروژه گردد.

  • زمین اراضی ملی و مسائل حقوقی مرتبط با آن:

رحمانی سپس انواع زمین را شامل زمین ملی و خصوصی شرح داد و ویژگی های حقوقی هرکدام را برشمرد. او انواع زمین ملی را شامل زمین های درون شهر و بیرون شهر دانست و سازمان متولی آن را شرح داد.

وی اشاره کرد برای جلوگیری از مسائل حقوقی در آینده باید مسائلی بررسی شود. برای مثال، مبنای حقوقی زمین ملی، تشخیص کارشناس دولت بوده است و این راه همیشه برای مالک قبلی باز است که بتواند علیه این تشخیص و ملی شدن اعتراض کند. بنابراین حتی برای انتخاب زمین ملی نیز باید دقت کافی صورت گیرد.

اقای رحمانی درباره ریسک های زمین ملی همچنین افزود تصرف فیزیکی زمین توسط معارضین نیز باید بررسی شود.

  • اراضی کشاورزی و مسائل حقوقی مرتبط با آن:

آقای رحمانی در انتها به پروسه خرید زمین کشاورزی اشاره کرد که شامل خرید زمین مشاع، تغییر کاربری و افراز است و مسائل مربوط به هر مرحله را بیان نمود. وی بیان کرد که با توجه به آئین نامه جدید سازمان امور اراضی که برای اراضی زیر حد نصاب، صدور کلیه اسناد از جمله سند مشاع را ممنوع کرده است، خرید و تملک اراضی کشاورزی برای احداث نیروگاه های تجدیدپذیر با مشکل جدی مواجه شده است و اظهار امیدواری کرد که این موضوع توسط امور اراضی برطرف شود.

وی در ادامه همچنین اشاره کرد که برای افراز اراضی کشاورزی، هم اکنون بخش نامه ای وجود دارد که اجازه افراز را تنها پس از اتمام طرح ممکن می سازد که این برای بانک های خارجی امکان پذیر نیست.

بررسی بیشتر PPA توسط ساتبا:

آخرین سخنران این میزگرد، اقای مهندس زعفرانچی زاده مدیر دفتر مشارکت های غیر دولتی ساتبا بود. وی اظهار کرد که قرارداد کنونی برای نیروگاه های خورشیدی کوچک مناسب است ولی قبول دارد که برای نیروگاه های بزرگ که به فاینانس بانک خارجی نیاز دارند، نیازمند اصلاح است و ساتبا در حال بررسی این اصلاح می باشد.

وی اشاره کرد که استفاده از تجهیزات دست دوم برای نیروگاه های تجدیدپذیر امکان پذیر نیست.

بعد از ارائه ها، برنامه پرسش و پاسخ با حضور شرکت کنندگان در جلسه ادامه یافت.